Spel
Voor een kind dat de tijd en ruimte krijgt tot eigen activiteit bestaat er geen onderscheid tussen bewegen, spelen en leren. In al zijn uit eigen initiatief geboren activiteiten komen deze drie aspecten samen, ze vormen het werk van de baby en peuter.
Het 'spel' van het kleine kind bevredigt een diepe, aangeboren nieuwsgierigheid die hem voortdurend beweegt tot nieuwe opdrachten die hij zichzelf geeft, waarin hij zijn kennis van zichzelf en zijn omgeving uitbreidt.
Het spelen met voorwerpen
Het eerste speelgoed van een baby zijn zijn eigen handjes, die hij rond de tiende week ontdekt, waarmee hij uitgebreid experimenteert door ze te openen en sluiten, elkaar te laten aanraken en vasthouden. Hiermee oefent hij het vastpakken en loslaten van objecten dat rond de derde maand begint.
Het meest geschikte eerste speelgoed is daarom een simpele boerenzakdoek of een andere gekleurde katoenen doek die in een soort punt naast hem neer wordt gezet. De baby kijkt er eerst dagen lang naar, raakt hem aan en grijpt ernaar. In het loslaten van de doek valt hij soms op zijn gezicht, waar hij eerst van schrikt, dan plezier in krijgt als eerste 'kiekeboe' ervaring. Ander geschikt speelmateriaal op deze leeftijd zijn objecten die de baby moeiteloos met zijn hand kan omvatten: een rieten bal, een zacht diertje van stof, een houten rammelaar.
Vanaf de leeftijd van zes maanden krijgt de baby iets zwaarder en groter speelgoed, waarvan een groot deel voor weinig geld in een huishoudwinkel te vinden is. Hij speelt nu graag met allerlei soorten vormen en containers: bakjes, bekers, mandjes en doosjes in verschillende maten, kleuren en materialen, zoals plastic, hout, metaal, riet en karton.
De baby kan hiermee nieuwe begrippen ontdekken als 'erin' of 'eruit' doen, ermee over de grond schuiven, op de grond slaan, de objecten tegen elkaar slaan, ze van alle kanten onderzoeken, ze neerzetten en weer omgooien. Ook schoongemaakte plastic flessen of een borstel zijn populair.
Rond de negen maanden begint het bouwen en worden plastic en houten blokken onmisbaar speelgoed. Tegen deze tijd gaat de baby zich voortbewegen en dat is het moment om ook verschillende ballen te introduceren waar ze nu zelf achteraan kunnen rollen of kruipen.
Verzamelen
Rond het eerste jaar begint een kind met verzamelen en deze activiteit zal zich in steeds verfijndere vorm voortzetten tot ongeveer het derde jaar. Het verzamelen wisselt zich af met andere activiteiten.
Het belang van verzamelen:
- Het kind leert vergelijken, onderscheiden en selecteren.
- Het resultaat, b.v. alle gekleurde doekjes in één mandje, geven hem het gevoel zelf een taak te volbrengen: 'dit is mij gelukt'.
Geschikt materiaal om te verzamelen: Een ruime hoeveelheid kleinere dingen als bekers, kommetjes, plastic armbandjes, schaaltjes, in verschillende kleuren en materialen en grotere containers waarin verzameld kan worden, zoals plastic vergieten, plastic dozen of emmertjes, kartonnen dozen, enz.
Klimmen
Baby's die beginnen met krabbelen ontwikkelen vrij snel de drang tot klimmen. Het is belangrijk dat ze hun eerste ervaringen met klimmen dichtbij de grond kunnen opdoen zodat ze tegelijkertijd leren dat vallen hoort bij dit proces van omhoog komen en volkomen veilig kan zijn. Vallen helpt hen in het vinden van de juiste balans die nodig is in het klimmen.
De drang tot klimmen is zo groot, dat een kind elk object dat stevig genoeg lijkt zal uitproberen, ook al is dat object een ander kind, dat dit vaak stoïcijns verdraagt. Een alternatief is een stevig kussen van zo'n 10 cm hoog of een houten kist van 60 x 60 x 17 cm. Dezelfde kist kan omgekeerd gebruikt worden als bak om in te klimmen.
Wat later kunnen hogere objecten aangeboden worden, b.v. een houten bak van 50 x 50 x 50 cm, met twee open kanten, die een kind kan gebruiken als tunnel om doorheen te kruipen, of als klimobject om overheen of op te klimmen.
Op deze manier vergroot een kind steeds meer zijn eigen fysieke vaardigheid en ontwikkelt een duidelijk gevoel voor zijn eigen mogelijkheden en grenzen. Hij wordt in zijn activiteiten niet beperkt door angst om te vallen en loopt daardoor minder risico's op ongelukken en aantasting van zijn zelfbewustzijn.
